Loty widokowe

Przygotowanie teoretyczne pilotów szybowcowych do lotów na Fali Tatrzańskiej

Autor opracowania : mgr inż. Tadeusz Świst. 
Opracowanie zawiera 104 strony i składa się z 9-ciu rozdziałów:
1. Przepisy wykonywania lotów wysokościowych.
2. Meteorologia fali górskiej.
3. Rejon lotów falowych Fali Tatrzańskiej.
4. Opis techniczny i eksploatacja szybowcowej aparatury tlenowej typu TA-03-A.
5. Barograf. Opis techniczny i eksploatacja.
6. Higiena lotów wysokościowych.
7. Zasady latania na fali górskiej.
8. Zdobywcy diamentów na Fali Tatrzańskiej.
9. Załączniki. 
9.1. Ogólne zasady organizacji lotów falowych na szybowcach. 
9.2. Regulamin wykonywania lotów falowych w OSLF w Nowym Targu. 
9.3. Instrukcja użytkowania lotniska nadzorowanego Nowy Targ.

BAROGRAF. OPIS TECHNICZNY I EKSPLOATACJA. /Fragment z opracowania jw. Rozdział 5./ 

2. Odczytywanie barogramek. 

Po zakończeniu lotu i otwarciu barografu wyjmuje się z niego barogramkę (zapis wysokości lotu w funkcji czasu na okopconym papierze nawiniętym na bęben), opisuje ją i utrwala np. w szelaku rozpuszczonym w denaturacie, po to aby podczas przechowywania nie zamazać wykresu. Obliczanie wysokości lotu może być dokonywane jedynie podanym niżej sposobem I. Obliczanie przewyższeń warunkowych powinno być w zasadzie również dokonywane sposobem I (rys. 2). W wyjątkowych przypadkach w razie stwierdzenia naruszenia skalowania barografu dozwolone jest obliczenie przewyższenia sposobem II (rys. 3), lub III (rys. 4). Dla udokumentowania czasu lotu przy pomocy barogramki (warunek 5-godzinny do srebrnej odznaki szybowcowej) w przypadku braku oficjalnej kontroli czasu przez Komisarza Sportowego w miejscu lądowania, konieczne jest dostarczenie wykresu skalowania czasu obrotu bębna. 

2.1. Prawidłowy sposób odczytywania barogramki. 

Sposób ten stosuje się w przypadku pewności, iż nie miało miejsca przestawienie rysika w stosunku do jego położenia podczas skalowaniu (nie naruszone skalowanie). Rzędne charakterystycznych punktów wykresu barogramki mierzy się od dolnej krawędzi barogramki. 

Rys. 2. I sposób odczytu barogramki 

Hmax = A - C + hk /m/
Hmin = B - C + hk /m/ 
Hprzew = Hmax - Hmin /m/

gdzie; hk - wysokość miejsca startu n.p.m. wg danych kartograficznych (geodezyjnych) 

Wzór opisu barogramki lotu, po stronie wykresu (na sadzy) bezpośrednio po otwarciu barografu : 


2.2. Odczyt barogramki gdy istnieje podejrzenie przestawienia rysika (naruszenie skalowania) i jest znane ciśnienie panujące na lotnisku w chwili startu. 

Odczytujemy ciśnienie "p" panujące na lotnisku w chwili startu i następnie wg MAW znajdujemy wysokość hp odpowiadającą temu ciśnieniu. 
Zakładamy: C = hp 
  • rzędne charakterystycznych punktów wykresu barogramki mierzy się od linii odpowiadającej ciśnieniu "p" panującemu na lotnisku, 
  • wartości tych rzędnych odkłada się na metryce skalowania od punktu krzywej, odpowiadającej wysokości hp (w celu ułatwienia odczytu, należy narysować na wykresie skalowania prostą równoległą do osi "m" o rzędnej równej hp) . 

Rys. 3. II sposób odczytu barogramki 


Hmax = A - hp + hk /m/
Hmin = B - hp + hk /m/ 
Hprzew = Hmax - Hmin /m/

2.3. Odczyt barogramki gdy istnieje podejrzenie przestawienia rysika (naruszenie skalowania) i nie jest znane ciśnienie panujące na lotnisku w chwili startu. 

Zakładamy: C = hk 
  • rzędne charakterystycznych punktów wykresu barogramki mierzy się od linii położenia lotniska, 
  • wartości tych rzędnych odkłada się na metryce skalowania od punktu krzywej, odpowiadającej wysokości hk (w celu ułatwienia dokonania odczytu, należy narysować na wykresie skalowania prostą równoległą do osi "m" o rzędnej równej hk. W tym celu należy obrócić bęben rejestrujący o 360 stopni z dociśniętym rysikiem do jego bocznej powierzchni). 
Rys. 4. III sposób odczytu barogramki 


Hmax = A /m/
Hmin = B /m/ 
Hprzew = Hmax - Hmin /m/


III sposób odczytu barogramki jest stosowany najczęściej, gdyż przestawianie położenia rysika barografu jest wśród pilotów szybowcowych nagminne. 

Literatura: CLAPO, "Zegar rejestrujący bębnowy typ ZR-15. Instrukcja użytkowania.", Warszawa APRL, "Wzory dokumentacji sportowych wyczynów lotniczych.", Warszawa, 1960, Praca zbiorowa, "Podręcznik pilota szybowcowego", Warszawa, 1966, FAI, "Kodeks Sportowy. Dział 5. Szybowce. Klasa D." wydanie 1992 , AP Warszawa, 1993.